ความหมาย ลักษณะ และผล ของลาภมิควรได้

printer-friendly version 

When it comes to luck, you make your own.

– Bruce Springsteen

(๑) ทำความเข้าใจวัตถุประสงค์ และขอบเขต ของการศึกษา

เพื่อทำความเข้าใจทฤษฎี และหลักกฎหมาย เกี่ยวกับความหมาย ลักษณะ และผล ของลาภมิควรได้

(๒) ศึกษามาตรา ๔๐๖ ถึงมาตรา ๔๑๙ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

Section 406. Any person who, through an act of performance made by another person or in any other manner, obtains something to the prejudice of such other person without legal ground, must return it to the latter. The acknowledgment of the existence or non-existence of a debt is deemed to be an act of performance.

The same provision shall apply if something has been obtained on account of a cause which has not been realised or of a cause which has ceased to exist.

มาตรา ๔๐๖ บุคคลใดได้มาซึ่งทรัพย์สิ่งใดเพราะการที่บุคคลอีกคนหนึ่งกระทำเพื่อชำระหนี้ก็ดี หรือได้มาด้วยประการอื่นก็ดี โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ และเป็นทางให้บุคคลอีกคนหนึ่งนั้นเสียเปรียบไซร้ ท่านว่าบุคคลนั้นจำต้องคืนทรัพย์ให้แก่เขา อนึ่ง การรับสภาพหนี้สินว่ามีอยู่หรือหาไม่นั้น ท่านก็ให้ถือว่าเป็นการกระทำเพื่อชำระหนี้ด้วย

บทบัญญัติอันนี้ท่านให้ใช้บังคับตลอดถึงกรณีที่ได้ทรัพย์มา เพราะเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้น หรือเป็นเหตุที่ได้สิ้นสุดไปเสียก่อนแล้วนั้นด้วย

Section 407. A person who has freely done an act as if in performance of an obligation, knowing that he was not bound to effect the performance, is not entitled to restitution.

มาตรา ๔๐๗ บุคคลใดได้กระทำการอันใดตามอำเภอใจเหมือนหนึ่งว่าเพื่อชำระหนี้โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ ท่านว่าบุคคลผู้นั้นหามีสิทธิจะได้รับคืนทรัพย์ไม่

Section 408. The following persons are not entitled to restitution:
(1) A person who performs and obligation subject to a time clause before the time has arrived.
(2) A person who performs an obligation which has been barred by prescription.
(3) A person who performs an obligation in compliance with a moral duty or with the requirements of social propriety.

มาตรา ๔๐๘ บุคคลดังจะกล่าวต่อไปนี้ไม่มีสิทธิจะได้รับคืนทรัพย์ คือ
(๑) บุคคลผู้ชำระหนี้อันมีเงื่อนเวลาบังคับเมื่อก่อนถึงกำหนดเวลานั้น
(๒) บุคคลผู้ชำระหนี้ซึ่งขาดอายุความแล้ว
(๓) บุคคลผู้ชำระหนี้ตามหน้าที่ศีลธรรม หรือตามควรแก่อัธยาศัยในสมาคม

Section 409. When a person who is not a debtor has performed an obligation by mistake and the creditor, in consequence thereof, has in good faith destroyed or obliterated the documentary evidence of the obligation of given up any security or lost his right by prescription, the creditor is not bound to make restitution.

The provisions of the foregoing paragraph do not prevent the person who has performed from exercising a right of recourse against the debtor and his surety, if any.

มาตรา ๔๐๙ เมื่อบุคคลผู้หนึ่งผู้ใดซึ่งมิได้เป็นลูกหนี้ได้ชำระหนี้ไปโดยสำคัญผิด เป็นเหตุให้เจ้าหนี้ผู้ทำการโดยสุจริตได้ทำลาย หรือลบล้างเสียซึ่งเอกสารอันเป็นพยานหลักฐานแห่งหนี้ก็ดี ยกเลิกหลักประกันเสียก็ดี สิ้นสิทธิไปเพราะขาดอายุความก็ดี ท่านว่าเจ้าหนี้ไม่จำต้องคืนทรัพย์

บทบัญญัติที่กล่าวมาในวรรคก่อนนี้ไม่ขัดขวางต่อการที่บุคคลผู้ได้ชำระหนี้นั้นจะใช้สิทธิไล่เบี้ยเอาแก่ลูกหนี้และผู้ค้ำประกัน ถ้าจะพึงมี

Section 410. A person who had made a performance for an intended result which is not produced is not entitled to restitution. If, from the beginning, it was known to him that the production of the result was impossible or if he has prevented the result in violation of good faith.

มาตรา ๔๑๐ บุคคลผู้ใดได้ทำการชำระหนี้โดยมุ่งต่อผลอย่างหนึ่ง แต่มิได้เกิดผลขึ้นเช่นนั้น ถ้าและบุคคลนั้นได้รู้มาแต่แรกว่าการที่จะเกิดผลนั้นเป็นพ้นวิสัยก็ดี หรือได้เข้าป้องปัดขัดขวางเสียมิให้เกิดผลเช่นนั้นโดยอาการอันฝ่าฝืนความสุจริตก็ดี ท่านว่าบุคคลผู้นั้นไม่มีสิทธิจะได้รับคืนทรัพย์

Section 411. A person who has made an act of performance, the purpose of which is contrary to legal prohibition or good morals, cannot claim restitution.

มาตรา ๔๑๑ บุคคลใดได้กระทำการเพื่อชำระหนี้เป็นการอันฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายหรือศีลธรรมอันดี ท่านว่าบุคคลนั้นหาอาจจะเรียกร้องคืนทรัพย์ได้ไม่

Section 412. If the property which was unduly received is a sum of money, restitution must be made in full, unless the person who received it was in good faith in which case he is only bound to return such part of his enrichment as still exists at the time when restitution is demanded.

มาตรา ๔๑๒ ถ้าทรัพย์สินซึ่งได้รับไว้เป็นลาภมิควรได้นั้นเป็นเงินจำนวนหนึ่ง ท่านว่าต้องคืนเต็มจำนวนนั้น เว้นแต่เมื่อบุคคลได้รับไว้โดยสุจริต จึงต้องคืนลาภมิควรได้เพียงส่วนที่ยังมีอยู่ในขณะเมื่อเรียกคืน

Section 413. When the property which must be returned is other than a sum of money, and the person who received it was in good faith, such person is only bound to return it in such condition as it is and is not responsible for loss or damage to such thing. But he must return whatever he has acquired as compensation for such loss or damage.

If the person who received the property was in bad faith, he is fully responsible for the loss or damage would have happened in any case.

มาตรา ๔๑๓ เมื่อทรัพย์สินอันจะต้องคืนนั้นเป็นอย่างอื่นนอกจากจำนวนเงิน และบุคคลได้รับไว้โดยสุจริต ท่านว่าบุคคลเช่นนั้นจำต้องคืนทรัพย์สินเพียงตามสภาพที่เป็นอยู่ และมิต้องรับผิดชอบในการที่ทรัพย์นั้นสูญหายหรือบุบสลาย แต่ถ้าได้อะไรมาเป็นค่าสินไหมทดแทนเพื่อการสูญหายหรือบุบสลายเช่นนั้นก็ต้องให้ไปด้วย

ถ้าบุคคลได้รับทรัพย์สินไว้โดยทุจริต ท่านว่าจะต้องรับผิดชอบในการสูญหายหรือบุบสลายนั้นเต็มภูมิ แม้กระทั่งการสูญหายหรือบุบสลายจะเกิดเพราะเหตุสุดวิสัย เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าถึงอย่างไรทรัพย์สินนั้นก็คงต้องสูญหายหรือบุบสลายอยู่นั่นเอง

Section 414. If restitution is impossible on account of the nature of the property received or for any other reason, and the person who received the property was in good faith, such person is bound only to return such part of his enrichment as still exists at the time when restitution is demanded.

If a person who received the property was in bad faith, he is bound to pay the full value of the property.

มาตรา ๔๑๔ ถ้าการคืนทรัพย์ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะสภาพแห่งทรัพย์สินที่ได้รับไว้นั้นเองก็ดี หรือเพราะเหตุอย่างอื่นก็ดี และบุคคลได้รับทรัพย์สินไว้โดยสุจริต ท่านว่าบุคคลเช่นนั้นจำต้องคืนลาภมิควรได้เพียงส่วนที่ยังมีอยู่ในขณะเมื่อเรียกคืน

ถ้าบุคคลได้รับทรัพย์สินนั้นไว้โดยทุจริต ท่านว่าต้องใช้ราคาทรัพย์สินนั้นเต็มจำนวน

Section 415. A person who has received the property in good faith acquires the fruits thereon as long as such good faith continues.

In case where he has to return such thing, he is deemed to be in bad faith from the time when restitution is demanded.

มาตรา ๔๑๕ บุคคลผู้ได้รับทรัพย์สินไว้โดยสุจริตย่อมจะได้ดอกผลอันเกิดแต่ทรัพย์สินนั้นตลอดเวลาที่ยังคงสุจริตอยู่

ถ้าผู้ที่ได้รับไว้จะต้องคืนทรัพย์สินนั้นเมื่อใด ให้ถือว่าผู้นั้นตกอยู่ในฐานะทุจริตจำเดิมแต่เวลาที่เรียกคืนนั้น

Section 416. Expenses which were necessary for the preservation of the property or for its maintenance or repair must be reimbursed in full to the person who returns such property.

However such person cannot claim reimbursement of the ordinary expenses for maintenance, repairs or charges made within the time during which he has acquired the fruits.

มาตรา ๔๑๖ ค่าใช้จ่ายทั้งหลายอันควรแก่การเพื่อรักษาบำรุงหรือซ่อมแซมทรัพย์สินนั้น ท่านว่าต้องชดใช้แก่บุคคลผู้คืนทรัพย์สินนั้นเต็มจำนวน

แต่บุคคลเช่นว่านี้จะเรียกร้องให้ชดใช้ค่าใช้จ่ายตามธรรมดาเพื่อบำรุง ซ่อมแซมทรัพย์สินนั้น หรือค่าภาระติดพันที่ต้องเสียไปในระหว่างที่ตนคงเก็บดอกผลอยู่นั้นหาได้ไม่

Section 417. For the expenses other than those provided in paragraph 1 of the foregoing section, the person who returns the property can claim reimbursement only if they were made while he was in good faith and if the value of the property is increased by such expenses at the time of restitution, and only to the extent of such increase.

The provisions of Section 415 paragraph 2 apply correspondingly.

มาตรา ๔๑๗ ในส่วนค่าใช้จ่ายอย่างอื่นนอกจากที่กล่าวมาในวรรคต้นแห่งมาตราก่อนนั้น บุคคลผู้คืนทรัพย์สินจะเรียกให้ชดใช้ได้แต่เฉพาะที่เสียไปในระหว่างที่ตนทำการโดยสุจริต และเมื่อทรัพย์สินนั้นได้มีราคาเพิ่มสูงขึ้นเพราะค่าใช้จ่ายนั้นในเวลาที่คืน และจะเรียกได้ก็แต่เพียงเท่าราคาที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น

อนึ่ง บทบัญญัติแห่งมาตรา ๔๑๕ วรรค ๒ นั้น ท่านให้นำมาใช้บังคับด้วย แล้วแต่กรณี

Section 418. If the person who has in bad faith unduly received a property has made alterations in, or additions to it, he must return the property after having put it in its former condition at his own expense, unless the owner of the property choose to have it returned in its present condition, in which case the owner must pay at his option either the cost of the alterations or additions, or a sum representing the increased value of the property.

When restitution is to be made, if it is impossible to put it in the former condition or the property would be damaged thereby, the person who received the property must return it in such condition as it is and he is not entitled to compensation for any increase of value accruing to the property from such alterations or additions.

มาตรา ๔๑๘ ถ้าบุคคลรับทรัพย์สินอันมิควรได้ไว้โดยทุจริต และได้ทำการดัดแปลงหรือต่อเติมขึ้นในทรัพย์สินนั้น ท่านว่าบุคคลเช่นนั้นต้องจัดทำทรัพย์สินนั้นให้คืนคงสภาพเดิมด้วยค่าใช้จ่ายของตนเองแล้วจึงส่งคืน เว้นแต่เจ้าของทรัพย์สินจะเลือกให้ส่งคืนตามสภาพที่เป็นอยู่ ในกรณีเช่นนี้เจ้าของจะใช้ราคาค่าทำดัดแปลงหรือต่อเติม หรือใช้เงินจำนวนหนึ่งเป็นราคาทรัพย์สินเท่าที่เพิ่มขึ้นนั้นก็ได้ แล้วแต่จะเลือก

ถ้าในเวลาที่จะต้องคืนทรัพย์นั้นเป็นพ้นวิสัยจะทำให้ทรัพย์สินคืนคงสภาพเดิมได้ หรือถ้าทำไปทรัพย์สินนั้นจะบุบสลายไซร้ ท่านว่าบุคคลผู้ได้รับไว้จะต้องส่งคืนทรัพย์สินตามสภาพที่เป็นอยู่ และไม่มีสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อราคาทรัพย์สินที่เพิ่มขึ้นเพราะการดัดแปลงหรือต่อเติมนั้นได้

Section 419. No action on account of endue enrichment can be entered later than one year from the time when the injured party became aware of his right to restitution or later than ten years from the time when the right accrued.

มาตรา ๔๑๙ ในเรื่องลาภมิควรได้นั้น ท่านห้ามมิให้ฟ้องคดีเมื่อพ้นกำหนดปีหนึ่งนับแต่เวลาที่ฝ่ายผู้เสียหายรู้ว่าตนมีสิทธิเรียกคืน หรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่เวลาที่สิทธินั้นได้มีขึ้น

(๓) ศึกษาเอกสาร ดังต่อไปนี้

(๔) ศึกษาสไลด์ เรื่อง ความหมาย ลักษณะ และผล ของลาภมิควรได้

slideshow in PDF 

(๕) ตอบคำถาม ดังต่อไปนี้

  • โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้” หมายความว่าอย่างไร
  • เป็นทางให้บุคคลอีกคนหนึ่งนั้นเสียเปรียบ” หมายความว่าอย่างไร
  • ได้ทรัพย์มาเพราะเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ได้ทรัพย์มาเป็นเหตุที่ได้สิ้นสุดไปเสียก่อนแล้วนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • กระทำการอันใดตามอำเภอใจเหมือนหนึ่งว่าเพื่อชำระหนี้ โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ” หมายความว่าอย่างไร
  • ชำระหนี้อันมีเงื่อนเวลาบังคับเมื่อก่อนถึงกำหนดเวลานั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ชำระหนี้ซึ่งขาดอายุความแล้ว” หมายความว่าอย่างไร
  • ชำระหนี้ตามหน้าที่ศีลธรรม” หมายความว่าอย่างไร
  • ชำระหนี้ตามควรแก่อัธยาศัยในสมาคม” หมายความว่าอย่างไร
  • ชำระหนี้ไปโดยสำคัญผิด” หมายความว่าอย่างไร
  • เจ้าหนี้ผู้ทำการโดยสุจริต” หมายความว่าอย่างไร
  • เอกสารอันเป็นพยานหลักฐานแห่งหนี้” หมายความว่าอย่างไร
  • ยกเลิกหลักประกันเสีย” หมายความว่าอย่างไร
  • สิ้นสิทธิไปเพราะขาดอายุความ” หมายความว่าอย่างไร
  • ไม่ขัดขวางต่อการที่บุคคลผู้ได้ชำระหนี้นั้นจะใช้สิทธิไล่เบี้ยเอาแก่ลูกหนี้และผู้ค้ำประกัน ถ้าจะพึงมี” หมายความว่าอย่างไร
  • ทำการชำระหนี้โดยมุ่งต่อผลอย่างหนึ่ง แต่มิได้เกิดผลขึ้นเช่นนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ได้รู้มาแต่แรกว่าการที่จะเกิดผลนั้นเป็นพ้นวิสัย” หมายความว่าอย่างไร
  • ได้เข้าป้องปัดขัดขวางเสียมิให้เกิดผลเช่นนั้นโดยอาการอันฝ่าฝืนความสุจริต” หมายความว่าอย่างไร
  • กระทำการเพื่อชำระหนี้เป็นการอันฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย” หมายความว่าอย่างไร
  • กระทำการเพื่อชำระหนี้เป็นการอันฝ่าฝืนศีลธรรมอันดี” หมายความว่าอย่างไร
  • ต้องคืนลาภมิควรได้เพียงส่วนที่ยังมีอยู่ในขณะเมื่อเรียกคืน” หมายความว่าอย่างไร
  • บุคคลได้รับไว้โดยสุจริต” หมายความว่าอย่างไร
  • จำต้องคืนทรัพย์สินเพียงตามสภาพที่เป็นอยู่” หมายความว่าอย่างไร
  • มิต้องรับผิดชอบในการที่ทรัพย์นั้นสูญหายหรือบุบสลาย” หมายความว่าอย่างไร
  • ได้อะไรมาเป็นค่าสินไหมทดแทนเพื่อการสูญหายหรือบุบสลายเช่นนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ได้รับทรัพย์สินไว้โดยทุจริต” หมายความว่าอย่างไร
  • ต้องรับผิดชอบในการสูญหายหรือบุบสลายนั้นเต็มภูมิ” หมายความว่าอย่างไร
  • การสูญหายหรือบุบสลายจะเกิดเพราะเหตุสุดวิสัย” หมายความว่าอย่างไร
  • ถึงอย่างไรทรัพย์สินนั้นก็คงต้องสูญหายหรือบุบสลายอยู่นั่นเอง” หมายความว่าอย่างไร
  • การคืนทรัพย์ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะสภาพแห่งทรัพย์สินที่ได้รับไว้นั้นเอง” หมายความว่าอย่างไร
  • การคืนทรัพย์ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะเหตุอย่างอื่น” หมายความว่าอย่างไร
  • ดอกผลอันเกิดแต่ทรัพย์สินนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ตลอดเวลาที่ยังคงสุจริตอยู่” หมายความว่าอย่างไร
  • ตกอยู่ในฐานะทุจริตจำเดิมแต่เวลาที่เรียกคืนนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ค่าใช้จ่ายทั้งหลายอันควรแก่การเพื่อรักษาบำรุงหรือซ่อมแซมทรัพย์สินนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ค่าใช้จ่ายตามธรรมดาเพื่อบำรุงทรัพย์สินนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ค่าใช้จ่ายตามธรรมดาเพื่อซ่อมแซมทรัพย์สินนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ค่าภาระติดพันที่ต้องเสียไปในระหว่างที่ตนคงเก็บดอกผลอยู่นั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • ค่าใช้จ่ายอย่างอื่นนอกจากที่กล่าวมาในวรรคต้นแห่งมาตราก่อนนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • เฉพาะที่เสียไปในระหว่างที่ตนทำการโดยสุจริต” หมายความว่าอย่างไร
  • เมื่อทรัพย์สินนั้นได้มีราคาเพิ่มสูงขึ้นเพราะค่าใช้จ่ายนั้นในเวลาที่คืน” หมายความว่าอย่างไร
  • รับทรัพย์สินอันมิควรได้ไว้โดยทุจริต” หมายความว่าอย่างไร
  • ทำการดัดแปลงหรือต่อเติมขึ้นในทรัพย์สินนั้น” หมายความว่าอย่างไร
  • เป็นพ้นวิสัยจะทำให้ทรัพย์สินคืนคงสภาพเดิมได้” หมายความว่าอย่างไร
  • ถ้าทำไปทรัพย์สินนั้นจะบุบสลาย” หมายความว่าอย่างไร
  • ลาภมิควรได้หมายความว่าอย่างไร มีลักษณะอย่างไร
  • ลาภมิควรได้มีผลอย่างไร

(๖) ทบทวนด้วยการชมวิดีโอ เรื่อง ความหมาย ลักษณะ และผล ของลาภมิควรได้